Кідіріс: не қалыпты, не қалыпты емес?

Күнтізбе айлық бір-екі күн бұрын басталуы керек еді дейді. Немесе цикл кенеттен болжауға келмейтін болып қалды.

Уайымдау — қалыпты жағдай, бірақ әрбір әдеттегі кестеден ауытқу — алаңдауға себеп емес.

Кідіріс туралы бірінші кезекте нені білу маңызды?

• бірнеше күнге шамалы жылжу көбінесе өмірлік өзгерістерге қалыпты реакция болып табылады;
• циклдің қалыпты ұзақтығы 21-ден 35 күнге дейін болуы мүмкін;
• етеккірдің келу уақыты тікелей жұмыртқа жасушасының пісіп жетілу сәтіне байланысты;
• етеккірдің бір рет кешігуі өзінен-өзі аурудың бар екенін білдірмейді;
• етеккірдің қатарынан үш айдан артық болмауы міндетті түрде дәрігерге көрінуді талап етеді.

Цикл қалай қалыптасады және овуляция неліктен жылжуы мүмкін?

Тұрақты циклдің негізінде гормондардың — ағзадағы биологиялық белсенді реттеушілердің үйлесімді жұмысы жатыр. Овуляция — пісіп жетілген жұмыртқа жасушасының аналық безден шығуы. Циклдің бірінші жартысында әйелдің жыныстық гормоны — эстроген деңгейі біртіндеп көтеріледі. Оның әсерінен жатырдың ішкі қабаты — эндометрий қалыңдап, ықтимал жүктілікке орын дайындайды. Циклдің екінші фазасында эмбрионның бекінуіне жағдай жасайтын зат — прогестерон іске қосылады. Жұмыртқа жасушасы жатыр түтіктері арқылы жатырға қарай жылжиды. Егер ұрықтану орын алмаса, жыныстық гормондардың өндірілуі төмендейді. Жатырдың шырышты қабаты бөлініп, етеккір қан кетуі түрінде сыртқа шығады. Жұмыртқа жасушасы шыққан сәттен бастап келесі қан кетуге дейінгі аралық әдетте тұрақты және 10-нан 16 күнге дейін созылады. Циклдің бірінші жартысы сыртқы факторлардың әсерінен оңай ұзаратындықтан, жұмыртқа жасушасының пісіп жетілуі кешігуі мүмкін, ал етеккір әдеттегіден кешірек басталады.

Кідірістің неше күні қалыпты, ал нешесі алаңдауға себеп болып саналады?

Кідіріс деп нені атайды

Кідіріс деп болжамды басталу күнінен кейін етеккірдің болмауын айтады. Бұл ретте цикл әрқашан сағат сияқты жұмыс істей бермейді: кейбір әйелдерде оның ұзақтығы ай сайын аздап өзгеше болуы мүмкін, бұл міндетті түрде денсаулықта проблемалар бар екенін білдірмейді.

Мысалы, егер әдетте цикл 30 күнге созылса, ал бұл жолы етеккір 32-ші күні келсе, бұл қалыпты жағдайдың нұсқасы болуы мүмкін. Алғаш рет орын алған бірнеше күнге созылған кідіріс көбінесе дүрбелең тудыратын себеп емес.

Циклдің орташа ұзақтығы шамамен 28 күнді құрайды, бірақ 21-ден 35 күнге дейінгі аралық қалыпты диапазон болып саналады. Етеккір бөліністерінің өзі қалыпты жағдайда 2-ден 7 күнге дейін созылады, ал орташа есеппен шамамен 5 күнді алады. Егер әдеттегі тұрақты ырғақ кезінде кідіріс бір күннен бес күнге дейін болса, көбінесе бұл жұмыртқа жасушасының кешірек пісіп жетілуімен байланысты. Етеккір арасындағы аралық 21 күннен кем немесе 35 күннен артық болатын жағдайлар сақсынуға себеп болады. Аменорея — қатарынан үш ай немесе 90 күннен артық етеккір қан кетулерінің болмауы. Егер цикл осындай уақыт ішінде қалпына келмесе, бұл гинекологқа — әйелдер денсаулығы дәрігеріне бару үшін тікелей негіз болып табылады.

Әдетте етеккір кестесі неліктен бұзылады?

Кесте неліктен бұзылады

Тұрақты циклдің негізінде гормондардың үйлесімді жұмысы жатыр. Егер ырғақ бұзылса, овуляция әдеттегіден кеш болуы мүмкін немесе мүлдем болмауы мүмкін — және онымен бірге етеккіридің басталуы да ығысады.

Бұған мыналар әсер етеді:

• стресс пен қатты уайымдар — емтихан, көшу, жанжалдар, ұзақ уақыт шаршау;
• салмақтың күрт төмендеуі немесе жылдам қосу;
• тым қарқынды жаттығулар, әсіресе жеткіліксіз тамақтанумен бірге;
• ұйқының жетіспеушілігі және физикалық шаршау;
• контрацептивті таблеткаларды, инъекцияларды қабылдау немесе жатырішілік спираль орнату;
• бала емізу;
• қалқанша безінің аурулары немесе қант диабеті;
• поликистозды аналық без синдромы;
• жасөспірімдік жас және 45 пен 55 жас аралығындағы менопаузаның жақындауы.

Перименопауза — 45 пен 55 жас аралығындағы менопаузаның басталар алдындағы кезеңі. Бұл кезеңде, алғашқы айлықтан кейінгі жасөспірімдік шақтағыдай, табиғи гормоналды өзгерістерге байланысты циклдер көбінесе тұрақсыз болып келеді.

Егер тест теріс болса, ал етеккір әлі де басталмаса, не істеу керек?

Жүктілікке тестті дереу жасау керек пе

Егер жүктілік ықтимал болса, тест жағдайды анықтауға көмектеседі. Бірақ тым ерте тестілеу дәл емес нәтиже береді: теріс тест және жалғасып жатқан кідіріс кезінде оны бірнеше күннен кейін қайталаған жөн.

Үй жағдайындағы экспресс-жүктілік тесті кідірістің бірінші күннен бастап ең сенімді нәтиже береді. Егер етеккірдің басталуының нақты күні белгісіз болса, тексеруді қорғалмаған жыныстық қатынастан кейін 21 күн өткен соң жүргізу ұсынылады. Тест жүргізу үшін зәр үлгісін тәуліктің кез келген уақытта жинауға болады, тек таңертең ғана жинау міндетті емес. Үй жағдайында тестілеудің оң нәтижесі іс жүзінде әрқашан дұрыс болады. Егер тестті тым ерте өткізсе немесе қаптамадағы нұсқаулықты бұзса, теріс жауап аз сенімді болуы мүмкін. Егер қайталанған тест қайтадан теріс болса, ал етеккір әлі де басталмаса, дәрігерге көрінген жөн. Егер теріс тесттер кезінде етеккір қатарынан үш цикл бойы болмаса, маманмен кеңесу әсіресе маңызды.

Кідірістің қандай қатар жүретін симптомдары кезінде дереу дәрігерге бару керек?

Дәрігерге қашан көрінген жөн

Егер төмендегі жағдайлар орын алса, консультацияға жазыл:

• кідірістер тұрақты түрде қайталана бастаса, ал цикл үнемі болжауға келмейтін болса;
• жүктілік болмаған кезде етеккір қатарынан үш айдан артық болмаса;
• цикл күрт өзгерсе: аралықтар едәуір ұзақ немесе қысқа болса;
• қан кетулер әдеттен тыс мол болса немесе 7 күннен артық созылса;
• әр 1–2 сағат сайын төсемешені немесе тампонды ауыстыруға тура келсе;
• айлық аралығында немесе жыныстық қатынастан кейін бөліністер пайда болса;
• кідіріс салмақтың күрт өзгеруімен, айқын әлсіздікпен, бетте шаштың шамадан тыс өсуімен немесе бұрын болмаған безеу бөртпелерімен қатар жүрсе;
• алғашқы етеккір 15 жасқа келгенде басталмаса;
• бала көтеруге тұрақты әрекеттер жасаған кезде қиындықтар туындаса.

Егер кідіріс пен ықтимал жүктілік аясында мынадай қауіпті белгілер пайда болса, дереу жедел жәрдем шақыр:

• іштегі шаруаларға көңіл бөлуге кедергі келтіретін қатты түйіліп ауыру;
• иық аймағындағы күтпеген ауырсыну;
• айқын әлсіздік, қатты бас айналу немесе естен тану;
• төсемеше қысқа уақыт ішінде толығымен суланып қалатын мол қан кету;
• 37,5 градустан жоғары жоғары температура.

Визитке нені дайындау керек

Егер соңғы айлықтың күнін, циклдің орташа ұзақтығын, жүктілік тесттерінің нәтижелерін және соңғы айларда байқаған симптомдарды ала келсең, бұл дәрігерге көмектеседі. Қабылдауда дәрігер кідірістің себептерін анықтау үшін қарап тексеру жүргізіп, қан талдауын немесе ультрадыбыстық зерттеу тағайындай алады. Эндокринолог — гормоналды аурулар жөніндегі маман. Қажет болған жағдайда гинеколог тиісті терапияны таңдау, салмақты қалыпқа келтіру немесе стрессті азайту үшін саған осы дәрігерге жолдама бере алады.

Қолданбада циклді қадағалау тыныштықты сақтауға қалай көмектеседі?

Айлық күндерін тұрақты тіркеу ағзаның жеке ырғағын жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді. Орташа есептелген есептеулердің орнына мобильді қосымша сенің жеке ерекшеліктеріңді көруге көмектеседі. Базальді температура — таңертең ұйқыдан оянғаннан кейінгі тыныштық көрсеткіші. Температура көрсеткіштерін, бөліністердің сипатын және тесттерді белгілеу цикл фазаларын дәлірек түсінуге көмектеседі. Көңіл-күйді, ұйқыны және физикалық белсенділікті тіркеу кестеге әсер ететін факторларды байқауға көмектеседі. Қолданбадағы дәл жазбалар артық мазасыздықтан арылтады және қабылдауда дәрігердің сұрақтарына сенімді жауап беруге көмектеседі.

Бастысы, есте сақтау қажет нәрсе

Сенің циклің әр ай сайын мінсіз бірдей болуға міндетті емес. Бір себепті іздеу және өзін кінәлау — «бұл, сірә, менің жүйкеленгенімнен шығар» — көбінесе мағынасыз: цикл бірден көптеген факторларға байланысты болады.

Бір ауытқу — бұл әлі заңдылық емес. Бірақ егер жағдайлар қайталанса, дәрігерге қаралу — артық мазасыздық емес, өз-өзіңе деген қамқорлық болады. Өз денеңнің сигналдарын тыңда, қосымшада маңызды өзгерістерді белгіле және күн сайын өзіңе қамқорлық жаса.