Етеккір кезінде дәрігерге қашан қаралу керек?

Көпшілігіміз ең болмағанда бір рет «Бұл қалыпты жағдай ма?» деп ойланғанбыз.

Барлығымызда етеккір әртүрлі өтеді. Біреулер өзгерістерді онша байқамайды, ал біреулер ауырсынуға, шаршауға немесе мол бөліністерге тап болады. Бірақ мамандардың көмегіне жүгінуді кейінге қалдырмаған жөн жағдайлар да болады.

Есіңде болсын: дәрігерге қаралу — «артық сақтық» емес, өзіңді қалыпты түрде күту.

Ең алдымен нені білу маңызды?

• қалыпты тырысулар, кеуденің сезімталдығы және жеңіл шаршау — циклдің жиі серіктері;
• ауырсыну сенің қалыпты өміріңе кедергі келтіріп, оқуға немесе жұмысқа бөгет жасамауы тиіс;
• егер төсемді немесе тампонды әр бір-екі сағат сайын ауыстыруға тура келсе, дәрігердің бағалауы қажет;
• етеккір аралығындағы немесе жыныстық қатынастан кейінгі қанды бөліністер — қабылдауға жазылуға себеп;
• симптомдарды бақылап отыру тиісті көмекті тезірек табуға көмектеседі.

Ағзада етеккір кезінде не болады және дискомфорт неліктен пайда болады?

Цикл әйелдің жыныс гормондары деңгейінің өзгеруімен реттеледі.

Егер жүктілік орын алмаса, эстроген мен прогестерон деңгейі күрт төмендейді. Соның салдарынан жатырдың ішкі қабаты сыпырылып, сыртқа шыға бастайды — бұл етеккірдің басталуы.

Бұл қабаттан құтылу үшін жатырдың бұлшықет қабырғасы жиырылады. Осындай тырысулардың кесірінен іштің төменгі бөлігі тартып ауырады.

Гормоналды ауытқулар етеккір алды синдромын да (ПМС) тудыруы мүмкін, бұл — етеккір басталғанға дейінгі уақытша физикалық және эмоционалдық симптомдар кешені.

Олардың арасында іштің кебуі, сүт бездерінің қатаюы, көңіл күйдің құбылуы және ашушаңдық жиі кездеседі.

Кейбір адамдарда гормондардың төмендеуі аясында етеккір мигрені дамиды, бұл — етеккірге бірнеше күн қалғанда немесе етеккірдің алғашқы үш күнінде болатын қатты бас ауруы.

Әдетте не қалыпты деп саналады?

Етеккір кезінде мыналар мазалауы мүмкін:

• іштің төменгі бөлігіндегі тартып ауыратын сезімдер немесе қалыпты тырысулар;
• белдің жеңіл шаршауы;
• шаршау;
• көңіл күйдің өзгеруі;
• еңбек өнімділігінің шамалы төмендеуі.

Егер бұл көріністер күнделікті өміріңе кедергі келтірмесе және өзіңе үйреншікті болса, көбінесе алаңдауға негіз жоқ.

Қандай өзгерістер дәрігердің кеңесін талап етеді?

Ауырсыну өмір сүруге кедергі келтіреді

Егер соның кесірінен жұмыс істеу, оқу немесе үйреншікті істермен айналысу қиын болса, бұл туралы маманмен талқыла. Қатты етеккір ауырсынуына жай ғана шыдап жүрудің қажеті жоқ.

Қан кету айтарлықтай күшейді

Мына жағдайларға назар аудар:

• төсем немесе тампон қатарынан бірнеше сағат бойы бір-екі сағатқа жетпей толық толса;
• ағып кетуден қорғану үшін бір уақытта екі гигиеналық құралды пайдалануға тура келсе;
• бөліністерде байқалатын ұйындылар жүйелі түрде пайда болса;
• етеккір қатарынан жеті күннен артық созылса немесе әдеттегіден әлдеқайда мол болса.

Цикл күрт өзгерді

Егер үйреншікті ырғақ ұзақтығы немесе қарқындылығы бойынша кенеттен бұзылса, сақтанған жөн.

Егер етеккір арасындағы интервал 21 күннен аз болса немесе 45 күннен асса, дәрігерге жазыл.

Аменорея да — қатарынан үш айдан артық етеккірдің мүлде болмауы да — баруға себеп болады.

Жаңа симптомдар пайда болды

Мысалы:

• етеккірден тыс әдеттен тыс қанды бөліністер;
• жыныстық қатынас кезінде немесе одан кейін байқалатын айқын ауырсыну;
• етеккір кезінде зәр шығарғанда және дәретке отырғанда ауырсыну, күйдіру немесе өткір ауру;
• іштің төменгі бөлігіндегі тұрақты кернеу және іштің кебуі сезімі;
• бөліністер аяқталғаннан кейін басылмайтын ауырсыну.

Қатты ауырсыну мен мол бөліністер қандай бұзылулардың белгісі болуы мүмкін?

Айқын дискомфорт пен мол қан жоғалтудың көбінесе дәрігер түзete алатын түсінікті гинекологиялық себептері болады.

Эндометриоз және аденомиоз

Эндометриоз кезінде жатырдың кілегейлі қабығының тіні кіші жамбас аймағының басқа органдарында өсіп кетеді. Ол созылмалы жамбас ауырсынуымен, циклдің бұзылуымен және дәретханаға барған кездегі дискомфортпен көрінеді.

Ұқсас жағдай — аденомиоз, бұл кезде эндометрий жасушалары жатырдың өзінің бұлшықет қабырғасына өсіп кіреді. Оған уақыт өте келе күшейе түсетін ауыр қан кетулер мен тырысулар тән.

Жатырдың қатерсіз ісіктері

Мол етеккірді көбінесе миомалар — жатыр қабырғасындағы бұлшықет түйіндері тудырады.

Тағы бір жиі кездесетін себеп — полиптер, олар жатыр қуысы немесе мойны кілегейлі қабығының шағын өсінділері. Олар да бөліністерді мол етуі мүмкін.

Гормоналды бұзылулар және қанның ұюы

Тұрақты емес және ауыр қан кетулердің себебі ановуляция болуы мүмкін, бұл — жетілген жұмыртқа жасушасы аналық безден шықпайтын жағдай.

Гормоналды фонның бұзылулары, мысалы, қалқанша безінің жұмысындағы ауытқулар да бөліністердің молдығын өзгертеді.

Ал егер мол етеккір сені жастайыңнан мазалап, жиі көгерулермен және мұрыннан қан кетулермен қатар жүрсе, бұл коагулопатияға — қанның ұю бұзылуына нұсқауы мүмкін.

Гинеколог қабылдауына қалай дайындалу керек?

Визитке дайындық дәрігерге жағдайды тезірек түсінуге көмектеседі.

Саған мына ақпарат қажет болады:

• соңғы етеккірдің бірінші күнінің нақты күні;
• циклдің орташа ұзақтығы және қан кетудің өзінің ұзақтығы;
• ең мол бөлініс күндері төсемдерді немесе тампондарды қаншалықты жиі ауыстыруға тура келеді;
• ауырсынудың сипаты және қарапайым қабынуға қарсы ауырсынуды басатын дәрілер көмектесе ме;
• жақын туыстарда осындай аурулар болды ма;
• қандай да бір дәрілерді, витаминдерді немесе қоспаларды қабылдайсың ба.

Қабылдауда гинеколог тексеру жүргізіп, жағындылар алып, анемияны жоққа шығару үшін жалпы қан анализін тағайындай алады. Қажет болған жағдайда саған УДЗ — кіші жамбас органдарын ультрадыбыстық зерттеуден өтуді ұсынады.

Қашан шұғыл көмек қажет?

Кейбір жағдайлар жоспарлы түрде баруды емес, жедел жәрдем шақыруды талап етеді.

Медициналық көмекке шұғыл түрде жүгін, егер:

• гигиеналық құралдар төтеп бере алмайтын өте қатты қан кету басталса;
• күрт бас айналу, көздің қараюы немесе естен тану жағдайы пайда болса;
• қан жоғалту аясында жүрек соғуының жиілеуі немесе күрт әлсіздік туындаса;
• тыныштық күйде басылмайтын іштегі өткір әрі шыдағысыз ауырсыну басталса;
• суық тию белгілерінсіз жоғары температура көтерілсе.

Егер күмәндансаң, не істеу керек?

Егер «Бұл қалыпты жағдай ма, әлде жоқ па?» деген ой мазаласа, сақтанып, дәрігерге көрінген дұрыс.

Өз денеңді бәрінен де жақсы сезінетін — өзіңсің. Егер бірдеңе өзгерсе немесе алаңдатса, бұл кеңес алу үшін қазірдің өзінде жеткілікті.

Қосымшада симптомдарды қалай бақылауға болады?

Өзіңді күту өз ырғағыңды түсінуден басталады.

Қосымшада етеккірдің басталуы мен аяқталуын, бөліністердің қарқындылығын, ауырсыну деңгейі мен көңіл күйді белгілеп отыр. Жиналған бақылаулар сенің жеке ерекшеліктеріңді көрсетеді және дәрігермен әңгімелескен кезде сенімді тірек болады. Қалыпты жағдай әркімде әртүрлі, өзіңді құрбыларыңмен салыстырудың мәні жоқ. Маңызы бар нәрсе — дәл өзіңде ненің өзгергені. Қаншалықты ұзақ бақыласаң, сен үшін не қалыпты, ал не қалыпты емес екені сонғұрлым анық көрінеді. Бұл — сенім тірегі: ол өзгерісті уақытында байқап, бұл туралы дәрігерге сабырмен айтып беруге көмектеседі. Сен бәрін өзің түсінуге міндетті емессің — тек байқап, сұрақтар қойсаң жеткілікті.