Неліктен дәл қазір баяулағың келуі мүмкін?

Егер етеккірге бірнеше күн қалғанда әдеттегі тапсырмалар көбірек күш талап етіп, қарбалас жұмыс кестесінің орнына үйде тыныш кеш өткізгіңіз келсе, бұл цикл фазасына байланысты болуы мүмкін. Циклдың екінші жартысында көптеген әйелдер энергия деңгейінің өзгеруін және тынығу қажеттілігін байқайды.

Қазірдің өзінде баяулауды қалау туралы нені білу маңызды? Сіздің ағзаңыз күн сайын бірдей өнімділікпен сызықтық кесте бойынша жұмыс істемейді. Етеккір алдында демалуды қалаудың шынайы физиологиялық негізі бар; гормондардың ауытқуы зат алмасуды, ұйқыны және жүйке жүйесінің әдеттегі стреске реакциясын өзгертеді; дененің сигналдарын елемеуге тырысу көп жағдайда шамадан тыс шаршауға және ыңғайсыздықтың күшеюіне әкеледі; кестені бейімдеу және талаптар деңгейін төмендету кінә сезімінсіз тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі.

Ағзада не болады?

Овуляциядан кейін лютеин фазасы — жұмыртқа жасушасы шыққаннан бастап қан кету басталғанға дейінгі етеккір циклінің кезеңі басталады. Бұл кезеңде ағзаның ықтимал жүктілікке дайындалуына көмектесетін гормон — прогестерон деңгейі жоғарылайды. Гормондық фонның өзгеруі жалпы жағдайға әсер етуі мүмкін. Кейбір әйелдер бұл уақытта: тез шаршайтынын; стреске сезімтал бола түсетінін; көбірек демалуды қажет ететінін; зейіннің төмендегенін байқайтынын атап өтеді. Алайда бұл өзгерістер барлығында бірдей байқаламайды.

Циклдың екінші фазасындағы гормондық ауытқулар ми мен денеге қалай әсер етеді? Лютеин фазасында негізінен аналық бездер шығаратын әйел жыныс гормоны — эстроген деңгейі бұрынғы шыңынан кейін біртіндеп төмендейді. Эстроген бас миының көптеген құрылымдарының белсенділігіне және нейромедиаторлардың реттелуіне әсер етеді. Етеккір алдында эстроген деңгейінің төмендеуі психологиялық стреске төзімділікті төмендетіп, ашушаңдықты күшейтуі мүмкін. Сонымен қатар прогестерон мен оның ыдырау өнімдері жүйке жүйесінің тежеуші жүйелерімен әрекеттеседі. Етеккір басталлар алдында екі гормонның да күрт төмендеуі көп жағдайда етеккір алды синдромының (ПМС) физикалық көріністеріне — етеккір алдындағы циклическiлік физикалық және эмоционалдық симптомдар кешеніне әкеледі. Мұндай көріністерге сүт бездерінің ісінуі, іштің кебуімен бірге жүретін сұйықтықтың іркілуі және бас аурулары жатады.

Неліктен етеккір алдында ағзаға шынымен де көбірек демалыс керек?

Циклдың екінші жартысындағы биологиялық өзгерістер зат алмасуға қосымша жүктеме түсіреді. Эволюциялық тұрғыдан алғанда, лютеин фазасы дененің басымдықтарын өзгертеді: қоректік заттар мен калорияларға деген қажеттілік артады. Ағза эндометрийдегі — жатырдың ішкі шырышты қабатындағы процестерді қолдауға көбірек ішкі ресурс жұмсайды. Физикалық ыңғайсыздық, бұлшықеттер мен буындардың ауыруы түндегі ұйқы сапасын нашарлатады. Терең ұйқының жетіспеушілігі және түнде оянып кету айқын күндізгі ұйқышылдыққа әкеледі. Сондықтан етеккір алдындағы әлсіреу сезімі — еріншектік емес, ағзаның қалпына келуге деген заңды қажеттілігі.

Энергияның табиғи түрде төмендеуін эмоционалдық күйіп қалудан және ПМДР-дан қалай ажыратуға болады?

Етеккір алдында күштің азаюы анық циклілікке ие және өздігінен өтеді. Табиғи түрде әлсіреген кезде шаршау бірнеше күнге созылады және етеккірдің басталуымен айтарлықтай аaзаяды. Эмоционалдық күйіп қалу немесе депрессия кезінде апатия мен әлсіздік циклдың барлық фазаларында тұрақты түрде сақталады. Етеккір алдындағы дисфориялық расстройствоға (ПМДР) ерекше назар аудару керек — бұл күнделікті өмірге айтарлықтай әсер ететін етеккір алды синдромының ауыр түрі. ПМДР кезінде энергияның төмендеуі кенеттен ашулану, үмітсіздік сезімі, үрейлі мазасыздық және өмір сүргісі келмеу ойларымен қатар жүреді. Егер эмоционалдық ауытқулар қарым-қатынасыңызды, жұмысыңызды бұзып, бүкіл ай бойы созылса, шыдамай, білікті көмекке жүгінгеніңіз маңызды.

Өзін аз энергиялы сезіну қалыпты жағдай ма?

Иә. Энергия деңгейі бүкіл цикл бойы бірдей болуға міндетті емес. Кейбір күндері көбірек араласып, жаңа нәрселерді көргіміз келсе, басқа кезеңдерде баяулап, күш жинау қажеттілігі туындауы мүмкін. Бұл сізді еріншек немесе жеткіліксіз ұйымдасқан етіп көрсетпейді.

Жаттығуларды, тамақтануды және жұмыс тапсырмаларын қалай ұқыпты түрде өзгертуге болады? Қатал стандарттардың орнына дененің жүктемелерге дайындығына сүйенген дұрыс. Бұл кезеңде өзін жақсы сезіну үшін мыналар пайдалы: сарқылататын күш жаттығуларының көлемін азайтып, орташа аэробтық жүктемелерді, серуендеуді немесе созылуды таңдау; қандағы қанттың күрт төмендеуіне жол бермеу үшін әр 2–3 сайын аз мөлшерде теңдестірілген және тұрақты түрде тамақтану; ісінуді және көңіл-күйдің ауытқуын азайту үшін кофеин мен тұзды тағамдарды тұтынуды азайту; көлемді дедлайндар мен күрделі келіссөздерді келесі циклдың бірінші жартысына ауыстыру; жұмыс күні ішінде тынығу және тыныс алу жаттығулары үшін қысқа үзілістер жасау.

Қандай жағдайларда тұрақты шаршау денсаулықтағы жасырын проблемалардың бар екенін көрсетеді? Кейде әлсіздік тек табиғи гормондық ауытқулардан ғана туындамайды. Тұрақты шаршауға әртүрлі соматикалық және психологиялық бұзылулар әкелуі мүмкін: зат алмасу процестерінің жылдамдығын өзгертетін қалқанша безінің аурулары; тітіркенген ішек синдромы — ас қорыту жолдарының ауыруы мен стулдың бұзылуымен жүретін функционалдық ауруы; созылмалы шаршау синдромы; созылмалы үрейлі бұзылулар; перименопауза — менопаузаның басталар алдындағы табиғи өтпелі кезең.

Дәрігерге қашан бару керек?

Егер шаршау: тек етеккір келгенде ғана емес, бүкіл ай бойы сақталса; өмір сапасына және қарапайым тұрмыстық тапсырмаларды орындау қабілетіне айтарлықтай әсер етсе; бас айналумен, қатты ентігумен, жүрек қағуының жиілеуімен немесе айқын ұйқысыздықпен қатар жүрсе; төсектен тұруға кедергі келтіретін айқын дисменореямен — шыдатпайтын ауырсынумен қатар жүрсе; әрбір жаңа цикл сайын айқынырақ және ауыррақ бола түссе. Гинекологқа бару үшін кем дегенде екі қатарынан келетін цикл бойы симптомдар күнделігін алдын ала жүргізген жөн.

Өз энергия циклдарын қадағалауды және кінә сезімінсіз өмір сүруді қалай үйренуге болады? Өз дененің сигналдарын ести білу табиғи табиғатпен күресуді тоқтатуға мүмкіндік береді. Қосымшада көңіл-күйді, ұйқыны және физикалық тонусты тіркеу жеке заңдылықтарды көруге көмектеседі. Қай күндері әлсіреу болатынын нақты білсеңіз, кестеңізді алдын ала жеңілдете аласыз. Бастысы — демалыс сіздің өнімділігіңіздің толыққанды бөлігі және өз денсаулығыңызға деген негізгі қамқорлық екенін есте сақтау. Ағзаңыз демалуды сұрағанда, өзіңізге сәл баяулауға рұқсат етіңіз.