Етеккір циклі овуляциясыз өте ме?

Айда сайын болатын қан кету жұмыртқа жасушасының шыққанын әрдайым білдіре бермейді.

Иә, етеккір циклі шынымен де овуляциясыз өтуі мүмкін.

Медицинада мұндай құбылысты ановуляторлық цикл деп атайды. Және өмірдің белгілі бір кезеңдерінде бұл мүлде қалыпты жағдай.

Овуляциясыз цикл туралы нені білу маңызды?

• Жұмыртқа жасушасының пісіп-жетілуінсіз өтетін жекелеген циклдар толығымен сау әйелдерде кездеседі;
• Мұндай цикл кезіндегі қан кету сырттай әдеттегі етеккірге өте ұқсас болады;
• Жасөспірім шағында және менопауза алдында мұндай циклдар әсіресе жиі кездеседі;
• Жұмыртқа жасушасы шықпайынша, нақты циклде бала көтеру мүмкін емес;
• Температураны және бөліністердің сипатын жүйелі түрде бақылау өз денеңді жақсырақ түсінуге көмектеседі.

Овуляция етеккір циклімен қалай байланысты?

Етеккір циклі қан кетудің бірінші күнінен басталып, келесі етеккір басталғанға дейін жалғасады.

Орташа алғанда бұл кезең 28 күнге созылады, дегенмен 21 күннен 35 күнге дейінгі ұзақтық қалыпты болып саналады.

Цикл ішінде ағзаны ықтимал жүктілікке дайындайтын циклдік гормоналды өзгерістер орын алады.

Аналық бездерде фолликулдар қоры — құрамында жетілмеген жұмыртқа жасушалары бар көпіршіктер сақталады.

Эстроген гормонының әсерінен фолликулдардың бірі белсенді түрде өсе бастайды және доминантты болады.

Овуляция — бұл жетілген жұмыртқа жасушасының фолликулдан жатыр түтігіне шығуы.

Осыдан кейін фолликул сары денеге айналады — бұл прогестеронды белсенді түрде шығара бастайтын уақытша без.

Прогестерон — жатырдың ішкі шырышты қабатын ұрық жұмыртқасының бекінуіне дайындайтын гормон.

Егер жүктілік орын алмаса, жыныс гормондарының деңгейі күрт төмендейді.

Эндометрий — жатырдың ішкі қабаты — сыртқа ығыстырылып, қанды бөліністер түрінде сыртқа шығарылады.

Жұмыртқа жасушасы шыққан сәттен бастап келесі етеккірдің бірінші күніне дейін әдетте 10 бен 16 күн аралығы өтеді.

Етеккір овуляциясыз келуі мүмкін бе?

Иә, жұмыртқа жасушасы шықпаса да, қан кетудің болуы әбден мүмкін.

Техникалық тұрғыдан алғанда, мұндай қан кетуді шынайы етеккір деп емес, ановуляторлық қан кету деп атайды.

Жұмыртқа жасушасы шықпаған жағдайда сары дене түзілмейді, демек, ағза жеткілікті мөлшерде прогестерон өндірмейді.

Бұл кезеңде эстроген жатырдың шырышты қабатының өсуін ынталандыруды жалғастырады.

Эндометрий тым қалың болып кеткенде немесе эстрогендер деңгейі уақытша төмендегенде, жатырдың ішкі қабаты сыртқа түсе бастайды.

Қан кету әдеттегі мерзімінде басталуы, кешігіп келуі немесе күтпеген жерден мол болуы мүмкін.

Қызығы, мұндай бөліністердің басталар алдындағы эмоционалдық симптомдар мен мазасыздық овуляциясы бар циклдардағыдай сезілуі мүмкін.

Фолликул соңына дейін жарылмаса да, әйел әдеттегі етеккір алды сезімдерді бастан кешіруі мүмкін.

Неліктен овуляция болмауы мүмкін?

Себептері ағзаның табиғи өсу кезеңдерімен де, сыртқы оқиғаларға немесе денсаулық ерекшеліктеріне деген реакциялармен де байланысты болуы мүмкін:

• Ми мен аналық бездер арасындағы байланыс әлі де реттеліп жатқан жыныстық жетілу кезеңі;
• Перименопауза — етеккірдің толық тоқтауына дейінгі өтпелі кезең;
• Қатты психологиялық немесе эмоционалдық стресс;
• Салмақтың күрт төмендеуі немесе тамақтану тәртібінің бұзылуы;
• Дене салмағы индексінің жоғары болуы немесе салмақтың айқын ауытқулары;
• Қалқанша безі жұмысындағы бұзылулар;
• Поликистозды аналық бездер синдромы — фолликулдар жүйелі түрде жетілмейтін эндокриндік жағдай;
• Әрекеті дәл жұмыртқа жасушасының шығуын басуға бағытталған кейбір біріктірілген гормоналды контрацептивтерді қабылдау.

Не қалыпты болып саналады?

Жасөспірім шағында жұмыртқа жасушасының шығуынсыз өтетін циклдар — жиі кездесетін және табиғи құбылыс.

• Өмірдегі ең алғашқы етеккір — менархеден кейінгі алғашқы екі жылда қан кету аралығы 21-ден 45 күнге дейін болуы мүмкін.
• Етеккір басталғаннан кейінгі үшінші жылы цикл әдетте тұрақтанады және қыздардың көпшілігінде 21-ден 34 күнге дейін созылады.
• Ересек, жасы келген әйелдерде овуляция циклдардың көпшілігінде болады, бірақ стресс немесе шаршау фонында овуляцияның сирек өткізіліп жіберілуі ауру болып саналмайды.

Бұл циклде овуляция болғанын қалай түсуге болады? Овуляцияның басталуын үй жағдайында бірнеше тексерілген тәсілдер арқылы анықтауға болады.

Овуляцияға арналған тесттер

Олар несептегі лютеинизациялаушы гормондардың көтерілуін анықтайды.

ЛГ — гипофиздің зат бөлігі, оның күрт шыңы жетілген фолликулдың 24–36 сағат ішінде жарылуын іске қосады.

Дененің базальды температурасы

Базальды температура — түнгі ұйқыдан кейінгі толық тыныштық күйіндегі температура мәні.

Овуляция болғаннан кейін прогестерон деңгейі көтеріліп, Цельсий бойынша температураның шамамен 0,2–0,3 градусқа тұрақты түрде көтерілуін тудырады.

Жатыр мойны шырышы

Жатыр мойны шырышы — гормондардың әсерінен консистенциясын өзгертетін жатыр мойнының секреті.

Жұмыртқа жасушасы шығар алдында бөліністер мөлдір, тайғақ және созылмалы болып, шикі жұмыртқаның ақтығына ұқсайды.

Симптотермалдық әдіс — бұл температураны өлшеу мен шырышты бағалауды біріктіретін фертильділікті бақылау тәсілі.

Ультрадыбыстық зерттеу

Кіші жамбас ағзаларының УДЗ дәрігерге доминантты фолликулдың өсуін нақты көруге және оның овуляция фактісін растауға мүмкіндік береді.

Қандай жағдайларда дәрігерге көрінген жөн?

Егер мына жағдайлар орын алса, гинекологтың кеңесіне жазыл:

• Қан кету 90 күннен артық қатарынан болмаса;
• Бөліністер 7–8 күннен артық жалғасса;
• Бірнеше сағат бойы әр 1–2 сайын гигиеналық төсемді немесе тампонды ауыстыруға тура келсе;
• Қан кету қатты әлсіздікпен немесе бас айналумен бірге жүрсе;
• Әдеттегі етеккірлер арасында немесе жыныстық қатынастан кейін қанды бөліністер пайда болса;
• Цикл үнемі 21 күннен қысқа немесе 35 күннен ұзын болса;
• Әртүрлі циклдар арасындағы ұзақтықтың ауытқуы 7–9 күннен асып кетсе;
• Сен бір жыл бойы тұрақты жыныстық өмір сүрсeң де немесе 35 жастан асқан жағдайда 6 ай ішінде жүктілікті сәтсіз жоспарлап жүрсең.

Қолданбада не істеу керек және қандай симптомдарды қадағалау қажет? Жекелеген ановуляторлық цикл — бұл диагноз да, дүрбелең тудыратын себеп те емес.

Сенің денең өмір салтындағы өзгерістерге, эмоционалдық уайымдар мен табиғи гормоналды кезеңдерге сезімтал түрде жауап береді.

Өз ырғағыңды жақсырақ түсіну үшін Eva қолданбасында етеккірдің басталған және аяқталған күндерін, бөліністердің қарқындылығын және ілеспе симптомдарды белгілеп отүр.

Бақылау күнделігі заңдылықтарды уақытында байқауға және қажет болған жағдайда қабылдауда дәрігермен бәрін сабырмен талқылауға көмектеседі.